سيد جعفر سجادى
32
فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى )
نيست و در ابدال حرف صحيح به حرف صحيح ديگر ابدال هست و اعلال نيست ( از المنجد ، دستور ج 1 ص 28 ، كشاف ج 1 ص 161 ، سيوطى 245 ) . رجوع بحروف ابدال شود . و اشارت شد كه بفتح نزد عرفا جمع بدل است و رجال سبعه از اولياء اللّه را گويند رجوع شود بفرهنگ مصطلحات عرفا تأليف نگارنده . و باز ابدال بكسر نزد عروضيان قلب را گويند رجوع بقلب شود . و نزد محدثان تبديل راوى يا اسناد خبرى براوى و اسنادى ديگر باشد ( از كشاف ج 1 ص 161 ) . إبدال مُسْنَد اليه - اين اصطلاح اهل معانى است و مراد بدل آوردن از مسند اليه باشد ( يا براى مسند اليه ) مانند « جاء القوم كلهم و جاءني القوم اكثرهم » و « سلب زيد ثوبه » كه اول بدل كل از كل و دوم بدل تأكيد و سوم بدل اشتمال است و براى زيادت تقرير مسند اليه آورند . ( از مختصر المعانى ، ص 38 ) رجوع شود به بدل . أَبْدانِ اخْرَوِى - ( اصطلاح فلسفى ) در زير عنوان كلمهء معاد و معاد جسمانى بيان خواهد شد كه حشر اجساد به اين معنى كه انسان مادى جسمانى با همين جسد دنيوى كه مركب از ماده و صورت و اخلاط اربعه بوده و در معرض تحول و تغيير و تبدل و تبديل است و متمكن در مكان و واقع در زمان بوده و او را عوارض و لواحق جسميه و بالاخره محدود بحدود است محشور در آخرت باشد نزد اكثر فلاسفه مردود است ، بلكه ارواح و نفوس انسانى در ابدان ديگرى كه آنها را ابدان اخروى ناميدهاند محشور ميشوند ، و ميان ابدان دنيوى و اخروى فرقهائى گذاردهاند از جمله : 1 - تمام اجساد و ابدان در آخرت صاحب روح و حيات ميباشند در صورتى كه اجساد دنيوى بعضى ذو روح و حياتند و بعضى داراى حيات و شعور نمىباشند . 2 - اجساد اخروى حى بالذاتاند و ابدان و اجساد دنيوى را حيات عارض و زائد بر آنها است . 3 - اجساد و اجسام اين عالم بر سبيل استعداد قابل نفوساند و نفوس در آخرت فاعل بر سبيل ايجاباند . 4 - قوت در اين عالم مقدم بر فعل است زمانا و فعل مقدم بر قوت است ذاتا و در آخرت قوت مقدم است بر فعل ذاتا و وجودا . 5 - فعل در اين عالم اشرف از قوت است از جهت آنكه غايت قوت است و در آخرت قوت اشرف از فعل است از جهت آنكه فاعل است . 6 - ابدان اخروى و اجرام آنها غير متناهىاند بر حسب اعداد تصورات نفوس و ادراكات آنها . 7 - ابدان اخروى متوسط ميان تجرد و تجسماند و اكثر لوازم و عوارض ابدان دنيوى را فاقدند . ( رساله عرشيه ضميمه مشاعر ص 125 - 126 ، 152 - 153 ) ان الابدان الاخروية متوسطة بين -